Rio de Janeiro (port. Rzeka Styczniowa) – miasto w południowo-wschodniej części Brazylii nad Atlantykiem. Położone na skraju wyżyny, wśród wzgórz, m.in. znana „Głowa Cukru“ - Pão de Açúcar, nad zatoką Guanabara. Stolica stanu Rio de Janeiro. Od 1808 do 1821 roku faktyczna stolica Portugalii - rodzina królewska z Janem VI na czele schroniła się tutaj przed inwazją wojsk napoleońskich. W latach 1822-1960 Rio de Janeiro było stolicą niepodległej Brazylii, zanim powstała Brasilia.
Ludność: ok. 5,6 mln, zespół miejski ok. 11,6 mln (2005), drugie co do wielkości miasto Brazylii, po São Paulo. Mieszkańców Rio de Janerio określa się mianem carioca.
Powierzchnia: 485 mil² (ok. 1256 km²).
Miasto słynie ze swych pięknych plaż (np. Copacabana, Ipanema), olbrzymiego posągu Chrystusa Odkupiciela (Cristo Redentor) na górze Corcovado, ale przede wszystkim z corocznie obchodzonego karnawału.
W Rio de Janeiro istnieje obecnie ponad 80 uczelni uznanych przez MEC (Ministerstwo Edukacji).
Zatoka, nad którą leży Rio de Janeiro, została odkryta przez pierwszego Europejczyka na tych terenach, Portugalczyka Gaspara de Lemos 1 stycznia 1502. Nazwał ją „Styczniowa rzeka“, ponieważ sądził, że to ujście rzeki, a nie zatoka. Samo miasto Rio de Janeiro zostało założone 1 marca 1565. Poważniejszy rozwój miasta nastąpił w XX wieku.
Rio de Janeiro jest miastem kontrastów, z jednej strony może zaliczać się do najnowocześniejszych metropolii świata, z drugiej strony znajdują się w nim dzielnice biedy (favelas), w których występują problemy przestępczości narkotykowej, walki gangów i wysoki wskaźnik zabójstw. W Rio znajduje się słynny stadion piłkarski Maracanã. Miasto zorganizuje Letnie Igrzyska Olimpijskie w roku 2016. Wokół miasta znajdują się dzielnice biedy tzw. Fawela.
